Tanzimat Fermanı
3 Kasım 1839 · İstanbul, Gülhane Parkı
Tanzimat Fermanı (Gülhane Hattı Hümayunu), 3 Kasım 1839'da ilan edilerek Osmanlı tebaasının can, mal ve namus güvenliğini güvence altına alan, vergi ve askerlik düzenini yeniden düzenleyen reform belgesidir.
Nedenleri
- Yenilgiler ve toprak kayıpları sonrası devletin gücünü yeniden inşa etme ihtiyacı
- Mısır Valisi Kavalalı Mehmet Ali Paşa isyanı karşısında Avrupa'nın desteğini kazanma arayışı
- Merkezi otoriteyi güçlendirip Avrupa'daki gelişmelere uyum sağlama hedefi
Gelişimi
- Sultan Abdülmecid döneminde Hariciye Nazırı Mustafa Reşid Paşa tarafından hazırlandı.
- Gülhane Parkı'nda okunarak yürürlüğe girdi.
- 1840'ta ilk nüfus sayımı yapıldı; 1858 Arazi Kanunu ve 1861 Ticaret hukuku düzenlemeleri izledi.
Sonuçları
- Kanun önünde eşitlik ilkesi getirildi; Müslim-gayrimüslim ayrımı vergi ve askerlikte yumuşadı.
- Mecelle (1877) dahil hukuk alanında kodifikasyon süreci başladı.
- Avrupa tarzı okullar, memurluk ve mülki idare modernleştirildi.
Önemi
Osmanlı'nın modernleşme çağını açan belge; hukuk devleti ve eşit yurttaşlık kavramlarının ilk resmi beyanıdır.
Sık Sorulan Sorular
Tanzimat Fermanı ne zaman ilan edildi?
Tanzimat Fermanı 3 Kasım 1839'da ilan edildi.
Tanzimat Fermanı'nı kim hazırladı?
Ferman, Sultan Abdülmecid döneminde Mustafa Reşid Paşa tarafından hazırlandı.