Cumhuriyet'in İlanı
29 Ekim 1923 · Ankara, TBMM
Türkiye Cumhuriyeti, 29 Ekim 1923'te TBMM'de anayasa değişikliğiyle ilan edildi. 'Türkiye Devleti'nin şekli hükümeti cumhuriyettir' maddesi kabul edildi ve Mustafa Kemal Paşa ilk cumhurbaşkanı seçildi.
Nedenleri
- Saltanatın kaldırılmasından (1922) sonra devlet şeklinin belirsizleşmesi
- Lozan Antlaşması'yla (24 Temmuz 1923) yeni devletin tanınmış olması
- 13 Ekim 1923'te Ankara'nın başkent ilan edilmesi
Gelişimi
- 28 Ekim 1923 gecesi Mustafa Kemal Paşanın çalışma arkadaşlarıyla hazırladığı önerge meclise sunuldu.
- 29 Ekim 1923 gecesi yapılan oylamada cumhuriyet kabul edildi (onu kabul, birine karşı).
- Mustafa Kemal Paşa, ilk cumhurbaşkanı olarak meclis tarafından seçildi.
Sonuçları
- Devlet şekli cumhuriyet olarak kesinleşti; egemenlik kayıtsız şartsız ulusun oldu.
- 29 Ekim ulusal bayram ilan edildi.
- Cumhuriyet sonrası devrimler (hilafetin kaldırılması, eğitim ve hukuk reformları) hızlandı.
Önemi
Modern Türkiye'nin kuruluşunun taçlandığı, halk egemenliğine dayalı yeni devlet düzeninin ilanıdır.
Sık Sorulan Sorular
Cumhuriyet ne zaman ilan edildi?
Türkiye Cumhuriyeti 29 Ekim 1923'te ilan edildi.
İlk cumhurbaşkanı kimdir?
İlk cumhurbaşkanı Mustafa Kemal Atatürk'tür.
Cumhuriyet kaç yıl önce ilan edildi?
1923'te ilan edilen Cumhuriyet, 2026 itibarıyla 103 yıllıktır.
Bunlar da İlginizi Çekebilir
Mustafa Kemal Atatürk
Türkiye Cumhuriyeti'nin 1. Cumhurbaşkanı, Kurtuluş Savaşı Komutanı, TBMM Başkanı
Lozan Antlaşması
1923 · Lozan Antlaşması (24 Temmuz 1923), Kurtuluş Savaşı'nın uluslararası hukukta tescil edildiği, yeni Türkiye Devleti'nin bağımsızlığını ve Misak-ı Milli sınırlarını büyük ölçüde güvence altına alan antlaşmadır. İsmet Paşa (İnönü) TBMM adına imzaladı.
Saltanatın Kaldırılması
1922 · TBMM, 1 Kasım 1922'de İstanbul hükümetinin geçersizliğini ilan ederek saltanat ve hilafeti birbirinden ayırdı; saltanat kaldırıldı, hilafet (sembolik) olarak devam etti. Son Osmanlı sultanı VI. Mehmed (Vahdettin) İstanbul'dan ayrıldı.